Dverghenda
Í dverghendu eru fjórar ljóðlínur. Rímskipan er víxlrím, þannig að fyrsta og þriðja ljóðlína
ríma saman annars vegar og önnur og fjórða ljóðlína hins vegar. Fyrsta og þriðja ljóðlína samanstanda
af fjórum bragliðum og mynda kvenrím og önnur og fjórða braglína ríma saman og eru stýfðar og mynda
því karlrím. Stuðlasetning er hefðbundin. Stuðull verður að vera í þriðja braglið fyrstu og þriðju
ljóðlínu og höfuðstafur verður að vera í fyrsta braglið annarar og fjórðu ljóðlínu.
Greini / ég frá / grafreit / svörtum
grátinn / söng.
Lag sitt / þrumar / lostnum / hjörtum
Líka/böng.
Jóhannes úr Kötlum
Hvor vísuhelmingur um sig í dverghendu er nákvæmlega eins og fyrri ljóðlína stúfhendu.
Ekki eru til styttri ljóðlínur í rímnaháttum en önnur og fjórða lína dverghendu. Stundum
flytjast síðasta atkvæði fyrstu ljóðlínu og síðasta atkvæði þriðju ljóðlínu niður í næstu
ljóðlínu og verða þau þar að forliðum, en fyrsta og þriðja ljóðlína verða stýfðar, líkt og
kemur fyrir í úrkasti.
Hrakinn / bragn í / bæinn / fer
með / bónda / þar.
Lúnum / hvíldin / ljúfust / er
ef / langþráð / var.
Sveinbjörn Beinteinsson
Dverghenda, sem er með allar ljóðlínur stýfðar og forliði í annari og fjórðu ljóðlínu, er
kölluð valstýfa ef allar ljóðlínurnar ríma saman. (Forlið þriðju ljóðlínu er ofaukið.)
Frítt svo / ertu, / Frónið / mitt,
og / fagur/litt,
að / himinn / leggur / höfuð / þitt
við / hjarta / sitt.
Ólöf Sigurðardóttir frá Hlöðum
Valstýfa er ekki flokkuð sem sjálfstæður rímnaháttur hér, en frekar er litið á hana sem samhenda dverghendu, þar sem allar ljóðlínur ríma saman.
|